Sieć neuronowa to model sztucznej inteligencji, który uczy się rozpoznawać zależności w danych poprzez modyfikowanie wag połączeń między sztucznymi neuronami. Takie rozwiązania wykorzystuje Google w systemach RankBrain, BERT i Passage Ranking, które pomagają wyszukiwarce interpretować zapytania oraz oceniać trafność treści1. W marketingu sieci neuronowe służą również do przewidywania zakupów, personalizacji rekomendacji i analizy zachowań użytkowników.
Nie musisz trenować własnego modelu, żeby korzystać z jego możliwości. Jeśli prowadzisz stronę internetową, analizujesz ruch w Google Analytics lub optymalizujesz sklep pod wyszukiwarkę, już pracujesz z systemami wykorzystującymi uczenie maszynowe.
Problem zaczyna się wtedy, gdy próbujesz zrozumieć, co te algorytmy rzeczywiście robią. Czy sieć neuronowa rozumie tekst? Dlaczego Google potrafi znaleźć odpowiedź, mimo że na stronie nie występuje dokładna fraza z zapytania? Skąd analityka wie, który użytkownik prawdopodobnie kupi produkt?
Odpowiedź kryje się w sposobie przetwarzania danych, nie w magicznych właściwościach sztucznej inteligencji.
Spis treści
ToggleCo to jest sieć neuronowa i jak ją zrozumieć?
Sztuczna sieć neuronowa, czyli Artificial Neural Network (ANN), jest strukturą obliczeniową zbudowaną z połączonych neuronów. Każde połączenie ma przypisaną wagę, którą można zmieniać podczas uczenia.
Takie rozumienie sieci neuronowej zostało formalnie opisane w normie ISO/IEC 22989:2022, poświęconej terminologii sztucznej inteligencji.
Wyobraź sobie sklep internetowy, który próbuje przewidzieć zainteresowanie produktem. Model otrzymuje informacje o zachowaniu użytkownika i przekształca je w wynik. Nie korzysta wyłącznie ze sztywno zapisanej reguły. W trakcie treningu dostosowuje znaczenie poszczególnych sygnałów.
To właśnie wagi połączeń decydują, jak mocno określone informacje wpływają na odpowiedź modelu.
Co oznaczają warstwy wejściowe, ukryte i wyjściowe?
Architekturę sieci najłatwiej zrozumieć, śledząc przepływ informacji.
Warstwa wejściowa przyjmuje dane, na przykład cechy użytkownika, tekst lub wartości opisujące produkt. Warstwy ukryte przetwarzają te informacje, wykonując operacje matematyczne. Warstwa wyjściowa generuje wynik, taki jak przewidywana kategoria albo prawdopodobieństwo zdarzenia.
Nie każda sieć ma taką samą liczbę warstw. Model BERT-Base składa się z 12 bloków transformera i zawiera 110 milionów parametrów, natomiast BERT-Large ma 24 warstwy oraz 340 milionów parametrów2.
Większa liczba parametrów oznacza większą złożoność modelu, ale sama w sobie nie przesądza o jego przydatności w konkretnym zastosowaniu.
Czym są wagi synaptyczne?
Wagi to wartości liczbowe przypisane połączeniom między neuronami. Określają wpływ przesyłanych sygnałów na dalsze obliczenia.
Jeżeli model ma przewidywać zakup, podczas treningu może nauczyć się przypisywać różne znaczenie informacjom o aktywności użytkownika. Nie oznacza to jednak, że każda waga odpowiada bezpośrednio konkretnej, zrozumiałej dla człowieka regule.
Pierwszy matematyczny model sztucznego neuronu opracowali Warren McCulloch i Walter Pitts w 1943 roku. Wykorzystywał on progową funkcję aktywacji, w której wynik zależał od przekroczenia ustalonego progu3.
Współczesne sieci są znacznie bardziej rozbudowane, ale nadal bazują na przekształcaniu sygnałów za pomocą parametrów matematycznych.
Jak działają sztuczne sieci neuronowe?
Uczenie sieci neuronowej polega na wielokrotnym porównywaniu przewidywań modelu z oczekiwanymi wynikami, obliczaniu błędu oraz odpowiednim modyfikowaniu wag.
Nie chodzi o zapamiętanie każdego przykładu. Dobrze wytrenowany model powinien wykorzystywać rozpoznane zależności również wobec danych, których wcześniej nie widział.
Jak sieć neuronowa uczy się na błędach?
Podstawowym mechanizmem treningu jest wsteczna propagacja błędu, czyli Backpropagation.
Algorytm ten został spopularyzowany przez Davida Rumelharta, Geoffreya Hintona i Ronalda Williamsa w publikacji w czasopiśmie *Nature* z 1986 roku. Umożliwił efektywne wyznaczanie gradientów wag ze złożonością liniową względem liczby połączeń4.
W praktyce proces wygląda następująco:
- Model otrzymuje dane, wykonuje obliczenia i generuje przewidywanie.
- Funkcja straty określa wielkość błędu, a algorytm wykorzystuje gradienty do aktualizacji wag.
- Kolejne przykłady pozwalają stopniowo dostosowywać parametry modelu.
Przy aktualizacji wag można wykorzystać optymalizator Adam, opisany przez Diederika Kingmę i Jimmy’ego Ba w 2014 roku. Algorytm dostosowuje kroki uczenia na podstawie estymacji momentów gradientu5.
Sama możliwość zmniejszania błędu treningowego nie gwarantuje jednak skuteczności na nowych danych.
Dlaczego funkcje aktywacji i Dropout mają znaczenie?
Funkcja aktywacji wprowadza nieliniowość, dzięki której model może reprezentować bardziej skomplikowane zależności.
Przykładem jest ReLU, opisana przez Vinoda Naira i Geoffreya Hintona w 2010 roku. Dla dodatnich argumentów funkcja zachowuje stałą pochodną, co pomaga ograniczać problemy z przepływem gradientu podczas treningu6.
Innym rozwiązaniem jest GELU, przedstawiona przez Dana Hendrycksa i Kevina Gimpela w 2016 roku. Funkcja ta jest wykorzystywana między innymi w modelach BERT i GPT-37.
Z kolei Dropout ogranicza ryzyko przeuczenia, losowo zerując wyjścia wybranych neuronów podczas treningu. Technika opisana przez Nitischa Srivastavę i współpracowników wykorzystuje między innymi prawdopodobieństwo retencji 0,5 w warstwach ukrytych.
Dla właściciela strony najważniejszy jest rezultat: model nie powinien jedynie odtwarzać przykładów treningowych, lecz poprawnie analizować nowe sytuacje.
Czym sieć neuronowa różni się od uczenia głębokiego?
Uczenie maszynowe, czyli Machine Learning, jest szerszym podejściem do tworzenia modeli uczących się na danych. Sieci neuronowe należą do tej dziedziny, natomiast uczenie głębokie, czyli Deep Learning, wykorzystuje sieci o wielu warstwach ukrytych.
Taką definicję uczenia głębokiego zawiera norma ISO/IEC 22989:2022.
| Cecha | Klasyczne uczenie maszynowe | Głębokie sieci neuronowe |
|---|---|---|
| Przetwarzanie cech | Często bazuje na wcześniej przygotowanych cechach | Może uczyć się reprezentacji danych |
| Struktura modelu | Zależna od wybranego algorytmu | Wiele połączonych warstw |
| Analiza tekstu | Może wykorzystywać cechy leksykalne | Może modelować kontekst i relacje semantyczne |
| Przykład | Dopasowanie leksykalne BM25 | BERT i modele Transformer |
| Zastosowanie | Klasyfikacja i prognozowanie | Rozumienie języka, rekomendacje i przetwarzanie obrazów |
Dobrym przykładem rozwoju architektur jest Transformer, zaprezentowany przez Ashisha Vaswaniego i współpracowników w 2017 roku. Zastąpił mechanizmy rekurencyjne wielogłowicową atencją, umożliwiając modelowanie zależności między elementami sekwencji.
Atencja pomaga określać, które fragmenty danych powinny być uwzględnione podczas interpretacji pozostałych.
Jeśli interesuje cię szerszy kontekst tych technologii, przeczytaj również, czym jest sztuczna inteligencja i jak działa. Sieci neuronowe są jednym ze sposobów jej praktycznej realizacji.
Jak uczenie głębokie w wyszukiwarkach wpływa na SEO?
Google nie musi ograniczać się do wyszukiwania dokumentów zawierających identyczne słowa jak zapytanie użytkownika.
Systemy neuronowe pomagają analizować znaczenie zapytań, relacje między pojęciami i trafność treści. Nie oznacza to, że klasyczne dopasowanie słów przestało istnieć.
Jak RankBrain i Neural Matching interpretują zapytania?
RankBrain został przedstawiony przez Google jako trzeci najważniejszy sygnał rankingowy w 2015 roku. Informację ujawnił Greg Corrado w wywiadzie dla Bloomberg.
Znaczenie podobnych mechanizmów łatwiej zrozumieć, gdy uwzględnisz zmienność języka wyszukiwania.
Według danych Google około 15% zapytań pojawiających się każdego dnia stanowią sformułowania wcześniej niespotykane w historii wyszukiwarki8.
Nie można więc skutecznie obsługiwać wszystkich zapytań wyłącznie za pomocą gotowych reguł dopasowania fraz.
Google wprowadziło również Neural Matching, czyli system wykorzystujący neuronowe reprezentacje pojęć. W momencie ogłoszenia w 2018 roku mechanizm wpływał na około 30% zapytań.
Dla SEO oznacza to, że treść powinna wyjaśniać temat, a nie tylko wielokrotnie powtarzać wybraną frazę.
Jak BERT rozumie kontekst słów?
BERT wykorzystuje architekturę Transformer do analizy języka w kontekście otaczających słów.
Google ogłosiło wdrożenie BERT do wyszukiwarki w październiku 2019 roku. Początkowo rozwiązanie obejmowało około 10% anglojęzycznych zapytań w Stanach Zjednoczonych, a następnie zostało rozszerzone na ponad 70 języków, w tym polski8.
Dla twórcy treści ma to praktyczne znaczenie.
Jeżeli opisujesz produkt, nie ograniczaj się do jego nazwy. Wyjaśnij zastosowanie, właściwości, ograniczenia i sytuacje, w których użytkownik może go potrzebować.
Tak samo postępuj przy artykułach poradnikowych. Zamiast tworzyć osobne, powierzchowne teksty dla bardzo podobnych zapytań, rozważ wyczerpujące opracowanie tematu z czytelnymi sekcjami.
Czy Passage Ranking ocenia pojedyncze fragmenty strony?
Passage Ranking wykorzystuje głębokie sieci neuronowe do oceny trafności fragmentów dokumentu. Nie wymaga przy tym fizycznego dzielenia strony na osobne dokumenty w indeksie.
Google zaprezentowało mechanizm w 2020 roku, a jego uruchomienie dla anglojęzycznych zapytań w USA w lutym 2021 roku wpłynęło na około 7% zapytań.
Nie wynika z tego, że każdy akapit otrzymuje niezależną pozycję w wynikach wyszukiwania.
Z perspektywy optymalizacji treści rozsądne jest natomiast tworzenie samodzielnych, merytorycznych sekcji. Nagłówek powinien zapowiadać problem, a następujący po nim tekst rzeczywiście na niego odpowiadać.
To szczególnie istotne przy rozbudowanych poradnikach, w których użytkownicy szukają konkretnych informacji.
Czy większa sieć neuronowa zawsze daje lepsze wyniki?
Nie można utożsamiać liczby parametrów z automatyczną poprawą jakości.
Badanie Jareda Kaplana i zespołu OpenAI z 2020 roku wykazało zależności potęgowe między skalą modeli językowych a spadkiem funkcji straty. Jednocześnie wskazało, że sama głębokość czy liczba głów atencji nie określają bezpośrednio tej zależności.
Różne architektury rozwiązują odmienne problemy.
Modele konwolucyjne sprawdziły się w analizie obrazów. AlexNet osiągnął w konkursie ImageNet LSVRC-2012 błąd top-5 wynoszący 15,3%, wobec 26,2% uzyskanych przez kolejny model oparty na klasycznych metodach.
Z kolei architektury Transformer znalazły zastosowanie w przetwarzaniu języka i systemach wyszukiwania.
Istotny jest również koszt obliczeń. Według analizy Davida Pattersona i współpracowników trening GPT-3 o skali 175 miliardów parametrów wymagał około 1287 MWh energii elektrycznej.
Dlatego w zastosowaniach marketingowych nie powinieneś zaczynać od pytania, jak duży model możesz wykorzystać.
Najpierw określ, jaki wynik biznesowy chcesz przewidywać i jakie dane są niezbędne do jego uzyskania.
Jak sieci neuronowe działają w sklepach internetowych?
Rekomendacje produktów są jednym z najbardziej namacalnych przykładów zastosowania uczenia maszynowego w handlu.
Model może analizować podobieństwo produktów, kontekst użytkownika i historię interakcji. Jego zadaniem jest wskazanie pozycji, które najprawdopodobniej odpowiadają aktualnym zainteresowaniom odbiorcy.
Jak sklep przewiduje, który produkt zainteresuje klienta?
W systemach rekomendacji stosuje się różne podejścia, w tym architekturę Two-Tower.
Rozwiązanie opisane przez Xinyanga Yi i współpracowników z Google Research oddziela modelowanie kontekstu użytkownika od reprezentacji produktów. Pozwala to efektywnie porównywać wektory w dużych katalogach.
Innym podejściem jest Wide & Deep Learning, łączące zapamiętywanie wzorców z uczeniem bardziej ogólnych zależności.
W testach przeprowadzonych w Google Play architektura ta zwiększyła wskaźnik instalacji rekomendowanych aplikacji o 3,9% względem klasycznego modelu liniowego.
Nie oznacza to, że identyczny wynik uzyskasz w swoim sklepie. Efektywność rekomendacji zależy od danych, asortymentu i sposobu wdrożenia.
Mechanizmy personalizacji możesz też powiązać z zaangażowaniem użytkowników. Przykładowo grywalizacja w biznesie pozwala projektować interakcje, których przebieg może następnie podlegać analizie.
Dlaczego szybkość sklepu wpływa na skuteczność personalizacji?
Nawet trafna rekomendacja traci znaczenie, jeżeli użytkownik zbyt długo czeka na reakcję witryny.
Raport Akamai *State of Online Retail Performance* z 2017 roku, obejmujący ponad 10 miliardów sesji, wykazał, że opóźnienie odpowiedzi strony o 100 milisekund wiązało się ze spadkiem współczynnika konwersji o 7%.
Z kolei analiza Think with Google wykazała, że wydłużenie ładowania strony mobilnej z 1 do 7 sekund zwiększało prawdopodobieństwo opuszczenia jej przez użytkownika o 113%.
Dlatego oceniając system rekomendacji, patrz nie tylko na trafność proponowanych produktów. Uwzględniaj również szybkość wyświetlania wyników oraz zachowanie użytkownika po ich zobaczeniu.
Jakie zastosowanie mają sieci neuronowe w analityce?
Analityka predykcyjna pozwala przejść od opisywania wcześniejszych zachowań do szacowania prawdopodobnych zdarzeń.
Nie daje pewności, że konkretny użytkownik kupi produkt albo zrezygnuje z usługi. Dostarcza prognozy, które możesz wykorzystać przy planowaniu działań marketingowych.
Jak sprawdzić prawdopodobieństwo zakupu w GA4?
Google Analytics 4 udostępnia metrykę predykcyjną Purchase Probability. Określa ona prawdopodobieństwo, że użytkownik aktywny w ostatnich 28 dniach dokona zakupu w kolejnych 7 dniach.
Dostępność takiej prognozy zależy jednak od odpowiedniej ilości danych.
Według dokumentacji Google Analytics 4 model wymaga w ruchomym oknie 28 dni co najmniej 1000 powracających użytkowników, którzy wywołali zdarzenie konwersji, oraz co najmniej 1000 powracających użytkowników bez takiego zdarzenia.
Zanim zaplanujesz działania oparte na prognozie, sprawdź więc, czy Twoja usługa spełnia warunki jej udostępnienia.
Jak przewidzieć odejście użytkownika?
Drugą przydatną metryką jest Churn Probability.
W GA4 prognozuje ona prawdopodobieństwo, że użytkownik aktywny w ostatnich 7 dniach nie wykaże aktywności przez kolejnych 7 dni.
Możesz wykorzystać tę informację do planowania działań utrzymujących zainteresowanie odbiorców.
Pamiętaj jednak, że prognoza opisuje ryzyko. Nie wyjaśnia automatycznie przyczyny odejścia ani nie wskazuje gotowego sposobu rozwiązania problemu.
W analityce istotny pozostaje również kontekst kanału pozyskania. Jeśli wykorzystujesz Pinterest jako źródło ruchu, analizuj zachowanie pozyskanych odbiorców, zamiast ograniczać ocenę wyłącznie do liczby odwiedzin.
Jak wykorzystać wiedzę o sieciach neuronowych w SEO i marketingu?
Zrozumienie działania sieci neuronowych nie wymaga budowania własnego algorytmu. Pozwala natomiast lepiej interpretować wyniki narzędzi i unikać błędnych założeń.
W codziennej pracy połącz analizę danych z oceną rzeczywistych potrzeb użytkownika:
- W treściach SEO sprawdzaj, czy odpowiadasz na intencję zapytania, wyjaśniasz powiązane pojęcia i porządkujesz informacje w logiczne sekcje.
- W analityce rozróżniaj zaobserwowane zachowania od prognoz, kontroluj jakość danych i oceniaj, czy przewidywania pomagają podejmować lepsze decyzje.
Przy optymalizacji stron nie zakładaj, że Google nagradza samą obecność określonego słowa, wykorzystanie konkretnego modelu językowego czy sztuczne rozbudowanie tekstu.
Badanie TW-BERT przeprowadzone przez Google Research wykazało, że połączenie reprezentacji neuronowych z tradycyjnym indeksem BM25 podniosło mAP o około 4,9%, a R@10 o około 6,1% w benchmarku MS MARCO. Pokazuje to, że podejścia neuronowe i leksykalne mogą się uzupełniać.
Równie istotne jest oddzielenie wyników eksperymentów od efektów możliwych do osiągnięcia na własnej stronie.
Przykładowo Google Ads podaje, że strategia Target CPA w ramach Smart Bidding przynosi reklamodawcom średnio 31% więcej konwersji przy zbliżonym koszcie pozyskania względem licytacji ręcznej. To wynik odnoszący się do określonego rozwiązania, a nie obietnica identycznej poprawy każdej kampanii.
Jeśli zarządzasz stroną lub sklepem, zacznij od zdefiniowania problemu: niedopasowanych treści, słabej konwersji, nietrafnych rekomendacji albo trudności z utrzymaniem użytkowników. Następnie dobierz dane i sposób pomiaru efektów.
Sieć neuronowa jest narzędziem do rozpoznawania zależności i tworzenia przewidywań, a nie zamiennikiem strategii. Im lepiej rozumiesz ograniczenia modelu, znaczenie danych treningowych i sposób interpretacji wyników, tym łatwiej wykorzystasz możliwości sztucznej inteligencji bez przypisywania jej skuteczności, której jeszcze nie potwierdziłeś.
Źródła
Zweryfikowano: listopad 2026
Dane, daty i wyniki badań sprawdziliśmy w dokumentacji i publikacjach źródłowych wymienionych poniżej.
- Przewodnik po systemach rankingowych wyszukiwarki GoogleDokumentacjaGoogle Search Centraldevelopers.google.com
- [1810.04805] BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language UnderstandingRaportarXivarxiv.org
- A logical calculus of the ideas immanent in nervous activity | Bulletin of Mathematical Biology | Springer Nature LinkRaportSpringerlink.springer.com
- Learning representations by back-propagating errors | NatureRaportNaturenature.com
- [1412.6980] Adam: A Method for Stochastic OptimizationRaportarXivarxiv.org
- icml.ccRaportIcmlicml.cc
- [1606.08415] Gaussian Error Linear Units (GELUs)RaportarXivarxiv.org
- Understanding searches better than ever beforeRaportGoogleblog.google
Najczęściej zadawane pytania
Ile parametrów posiada model BERT w wersji podstawowej i rozszerzonej?
Podstawowy model BERT składa się z 12 bloków transformera i zawiera 110 milionów parametrów. Wersja rozszerzona posiada 24 warstwy oraz 340 milionów parametrów. Sama liczba parametrów oznacza wyższą złożoność, lecz nie przesądza automatycznie o przydatności w danym zastosowaniu.
Jaki odsetek codziennych zapytań trafiających do Google stanowią zupełnie nowe sformułowania?
Około 15% zapytań pojawiających się każdego dnia w wyszukiwarce to sformułowania wcześniej niespotykane w historii Google. Z tego powodu wyszukiwarka nie może polegać wyłącznie na sztywnych regułach dopasowania słów kluczowych. W interpretacji pojęć pomaga system Neural Matching, który w momencie ogłoszenia w 2018 roku wpływał na około 30% zapytań.
Jakie warunki musi spełnić witryna, aby w Google Analytics 4 pojawiła się metryka Purchase Probability?
Model wymaga zebrania danych w ruchomym oknie obejmującym 28 dni. W tym okresie konieczne jest odnotowanie minimum 1000 powracających użytkowników ze zdarzeniem konwersji oraz co najmniej 1000 powracających użytkowników bez takiego zdarzenia.
Kiedy wprowadzono Passage Ranking i na jaką część zapytań wpłynął ten system?
Uruchomienie tego mechanizmu dla anglojęzycznych zapytań w USA nastąpiło w lutym 2021 roku po prezentacji w roku 2020. System wpłynął na około 7% zapytań w wyszukiwarce. Rozwiązanie ocenia trafność konkretnych fragmentów treści bez konieczności dzielenia strony na oddzielne dokumenty w indeksie.
O ile może spaść współczynnik konwersji przy opóźnieniu strony o 100 milisekund?
Według raportu Akamai z 2017 roku opóźnienie odpowiedzi witryny o 100 milisekund wiąże się ze spadkiem współczynnika konwersji o 7%. Badanie zostało przeprowadzone na próbie ponad 10 miliardów sesji. Z kolei wydłużenie ładowania strony mobilnej z 1 do 7 sekund zwiększa prawdopodobieństwo jej opuszczenia o 113%.

