Najczęstsze oszustwa internetowe – jak je rozpoznać w 2026

Oszustwa internetowe kosztowały Polaków w 2025 roku ponad pół miliarda złotych, a to tylko sprawy, które trafiły do organów ścigania. Metody zmieniają się szybciej niż kampanie ostrzegawcze banków: obok klasycznego phishingu działają fałszywe bramki płatności na OLX i Vinted, wyłudzenia kodów BLIK oraz reklamy inwestycyjne z deepfake’ami znanych osób. Zebrałem w jednym miejscu najczęstsze schematy i sygnały, po których rozpoznasz każdy z nich, zanim stracisz pieniądze.

Skala problemu w liczbach

Statystyki z 2025 roku nie zostawiają złudzeń. Tylko w pierwszych trzech kwartałach odnotowano około 70 tysięcy oszustw przelewowych, w których Polacy stracili ponad 500 mln zł. Do CERT Polska trafiło 295 tysięcy zgłoszeń podejrzanych SMS-ów, a operatorzy na podstawie przygotowanych wzorców zablokowali dostarczenie 1,88 miliona złośliwych wiadomości. Do tego dochodzi 41 751 domen zgłoszonych do blokady przez CSIRT KNF, niemal w całości powiązanych z fałszywymi platformami inwestycyjnymi.

Za tymi liczbami stoi profesjonalny przemysł: gotowe panele phishingowe, call center oszustów i reklamy kupowane w mediach społecznościowych jak zwykłe kampanie marketingowe. Dlatego rozpoznawanie schematów działa lepiej niż zapamiętywanie pojedynczych przykładów.

Podszywanie się pod kurierów, banki i urzędy

Najpopularniejsza rodzina oszustw to wyłudzanie danych logowania i kart płatniczych, czyli phishing. Scenariusz jest powtarzalny: dostajesz wiadomość o paczce wymagającej dopłaty 1-2 zł, nieopłaconym mandacie z e-TOLL albo blokadzie konta bankowego. Link prowadzi do strony łudząco podobnej do prawdziwej, a wpisane tam dane karty trafiają prosto do przestępców.

Ten sam mechanizm działa w SMS-ach (smishing) i w rozmowach telefonicznych (vishing), gdzie „konsultant banku” nakłania do zainstalowania aplikacji zdalnego pulpitu lub przelania środków na „konto techniczne”. Żaden bank nigdy nie prosi telefonicznie o instalację aplikacji ani o kody autoryzacyjne. Rozłączenie się i samodzielne oddzwonienie na numer z oficjalnej strony ucina 100% takich prób.

Fałszywe bramki płatności na OLX i Vinted

Sprzedajesz coś na OLX lub Vinted? „Kupujący” odzywa się na WhatsAppie, twierdzi, że już zapłacił, i przysyła link do „odbioru pieniędzy”. Strona wygląda jak panel platformy, ale służy wyłącznie do kradzieży danych karty i loginu do banku. To obecnie jeden z najskuteczniejszych schematów, bo uderza w emocje sprzedającego, który cieszy się z szybkiej transakcji.

Drugi wariant to wyłudzenie kodu BLIK: kupujący prosi o wygenerowanie i podanie kodu, rzekomo potrzebnego do przelewu. Kod BLIK służy wyłącznie do autoryzacji płatności lub wypłaty z bankomatu, więc podanie go obcej osobie kończy się zwykle wyczyszczonym kontem. Więcej sygnałów ostrzegawczych zebrałem w tekście o tym, jak rozpoznać scam.

Fałszywe sklepy i okazje, które nie istnieją

Sklep z elektroniką o 40% taniej niż wszędzie, markowe buty za jedną trzecią ceny, konto na Facebooku założone dwa tygodnie temu. Fałszywe sklepy internetowe żyją krótko i intensywnie: zbierają przedpłaty przez kilka tygodni, po czym znikają razem z domeną. Charakterystyczne cechy to brak danych firmy i adresu, jedynie formy kontaktu przez komunikator, wymuszanie przedpłaty oraz presja czasu w stylu „ostatnie 3 sztuki”.

Przed zakupem w nieznanym sklepie sprawdź NIP w CEIDG lub KRS, poszukaj opinii poza samym sklepem i przyjrzyj się adresowi strony, bo literówka w domenie to klasyka podszywania się, opisana szerzej w artykule o spoofingu. Płatność kartą daje dodatkową ochronę w postaci procedury chargeback, o którą możesz wystąpić w swoim banku.

Oszustwa inwestycyjne i deepfake znanych osób

To najdroższa kategoria: pojedyncze ofiary tracą dziesiątki, a bywa, że setki tysięcy złotych. Zaczyna się od reklamy w social mediach, coraz częściej z wygenerowanym przez AI wideo, w którym znana osoba „poleca” platformę inwestycyjną. Po rejestracji dzwoni uprzejmy opiekun, pokazuje spreparowany panel z rosnącymi zyskami i namawia na kolejne wpłaty. Wypłata okazuje się niemożliwa, a kontakt się urywa.

Coraz częstsza jest też druga runda, tak zwany recovery scam: do poszkodowanych odzywa się „kancelaria prawna”, która za opłatą obiecuje odzyskanie straconych środków, po czym znika z kolejnymi pieniędzmi. Legalne instytucje nie dzwonią same z ofertą odzyskania pieniędzy z inwestycji. Listę ostrzeżeń publicznych prowadzi KNF i warto ją sprawdzić przed wpłatą choćby złotówki.

Sześć zasad, które ucinają większość oszustw

1. Nie klikaj w linki z SMS-ów i komunikatorów dotyczące płatności. Adres banku czy platformy wpisuj ręcznie.
2. Nikomu nie podawaj kodów BLIK ani kodów autoryzacyjnych. Służą tylko Tobie.
3. Gdy dzwoni „bank”, rozłącz się i oddzwoń na numer z oficjalnej strony.
4. Włącz dwuskładnikowe logowanie, a najlepiej klucz U2F, którego phishing nie obchodzi.
5. Weryfikuj sklepy i platformy inwestycyjne poza nimi samymi: NIP, opinie, lista ostrzeżeń KNF.
6. Traktuj presję czasu jako sygnał alarmowy. Prawdziwa okazja przeżyje 15 minut sprawdzania.

Co zrobić, gdy już dałeś się oszukać

Liczy się szybkość. Najpierw zadzwoń do banku: zgłoś nieautoryzowaną transakcję, zablokuj kartę i poproś o próbę wstrzymania przelewu, bo w pierwszych godzinach bywa to jeszcze możliwe. Przy płatności kartą złóż reklamację chargeback. Następnie zgłoś sprawę na policji lub przez internet do Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, a podejrzaną stronę lub SMS przekaż do CERT Polska przez formularz na incydent.cert.pl albo przesyłając SMS na numer 8080.

Zmień też hasła do banku i poczty, jeśli mogły wyciec, i obserwuj konto przez kolejne tygodnie. Zgłoszenie ma sens nawet przy małych kwotach, bo blokady domen i wzorców SMS chronią kolejne osoby.