Zanim cokolwiek zmienisz, ustal, gdzie jest wąskie gardło, bo w domowej sieci są cztery możliwe miejsca: łącze od operatora, router, połączenie bezprzewodowe i samo urządzenie. Bez tego pomiaru każda zmiana jest zgadywaniem, a najczęstsza przyczyna nie leży w łączu, tylko w drodze między routerem a laptopem.
W skrócie: zmierz prędkość dwa razy, raz po kablu przy routerze i raz na Wi-Fi w miejscu, w którym pracujesz. Jeśli wynik po kablu jest zgodny z umową, łącze działa poprawnie i problem leży w sieci domowej albo w urządzeniu. Największą poprawę daje zwykle podłączenie kablem i przejście na pasmo 5 GHz, a nie wykupienie szybszego pakietu.
Cztery miejsca, w których gubi się prędkość
Pierwsze to łącze, czyli to, co kupujesz od operatora. Drugie to router, który może mieć wolniejsze porty niż łącze albo po prostu nie wyrabiać przy wielu urządzeniach. Trzecie to droga bezprzewodowa, gdzie znika najwięcej. Czwarte to twoje urządzenie: przepełniony dysk, stara karta sieciowa albo aplikacje wysyłające dane w tle.
Każde z tych miejsc daje inne objawy. Wolno na wszystkich urządzeniach naraz i po kablu wskazuje na łącze. Wolno tylko bezprzewodowo wskazuje na Wi-Fi. Wolno wyłącznie na jednym laptopie wskazuje na ten laptop. Ta prosta triada rozstrzyga większość przypadków w pięć minut i oszczędza rozmów z infolinią.
Jak zmierzyć prędkość, żeby wynik coś znaczył
Test wykonaj z jednego urządzenia podłączonego kablem bezpośrednio do routera, przy wyłączonych pobieraniach na pozostałych sprzętach. Dopiero taki pomiar mówi o łączu. Powtórz go w porze największego obciążenia, czyli wieczorem, bo różnica między południem a dwudziestą potrafi być znacząca.
Następnie zmierz to samo na Wi-Fi w miejscu, w którym faktycznie pracujesz. Różnica między obydwoma wynikami to strata na sieci bezprzewodowej i zwykle właśnie ona jest tym, co odczuwasz. Zwróć uwagę na wysyłanie, nie tylko pobieranie, bo przy wideorozmowach i kopiach do chmury liczy się ten pierwszy parametr.
| Objaw | Gdzie szukać | Pierwszy ruch |
|---|---|---|
| Wolno wszędzie, także po kablu | łącze lub router | restart, potem kontakt z operatorem |
| Po kablu dobrze, na Wi-Fi słabo | sieć bezprzewodowa | pasmo 5 GHz, zmiana kanału, bliżej routera |
| Wolno tylko na jednym sprzęcie | urządzenie | aktualizacje w tle, sterowniki, miejsce na dysku |
| Wolno tylko wieczorem | obciążenie sieci operatora | zgłoszenie z pomiarami z kilku dni |
| Strony się ładują długo, transfer wysoki | rozwiązywanie nazw | zmiana serwerów DNS |
Co realnie przyspiesza
Kabel zamiast Wi-Fi to zmiana o największym efekcie i zerowym koszcie, o ile sprzęt stoi w zasięgu przewodu. Druga w kolejności jest zmiana pasma na 5 GHz przy urządzeniach pracujących blisko routera, bo pasmo 2,4 GHz dzielisz z sąsiadami i sprzętem domowym.
Trzecia to przestawienie routera. Urządzenie schowane w szafce, za telewizorem albo na podłodze traci znaczną część zasięgu, a metalowe elementy i lustra działają jak ekran. Czwarta dotyczy liczby urządzeń: dwa telewizory strumieniujące w wysokiej rozdzielczości potrafią zająć całe łącze i wtedy pomaga wyłącznie ograniczenie ich apetytu albo wyższy pakiet.
Jeżeli problemem nie jest sama prędkość, tylko przerywanie i szarpanie, przyczyna leży gdzie indziej i opisaliśmy ją osobno w tekście o tym, czym jest jitter i jak go zmniejszyć.
Sprawdź, czy router nie jest wąskim gardłem. Sprzęt sprzed lat bywa wyposażony w porty stumegabitowe, które zdławią łącze gigabitowe do jednej dziesiątej możliwości. Parametr znajdziesz w specyfikacji albo na obudowie przy gniazdach, a różnicę ról obu urządzeń rozbieramy w tekście o tym, czym się różnią modem i router.
Mity, które nic nie dają
Programy reklamowane jako przyspieszacze internetu nie zwiększają przepustowości, bo ta zależy od łącza i sprzętu, a nie od ustawień systemu. W najlepszym razie zmieniają priorytety procesów, w najgorszym instalują dodatkowe oprogramowanie spowalniające komputer.
Zmiana serwerów DNS bywa mylona z przyspieszeniem łącza. Wpływa wyłącznie na czas zamiany nazwy strony na adres, więc strony mogą zaczynać się ładować szybciej, ale sam transfer pozostaje identyczny. Efekt jest odczuwalny przy przeglądaniu i niewidoczny przy pobieraniu plików.
Wzmacniacze sygnału też nie przyspieszają sieci. Powtarzają sygnał, przez co poprawiają zasięg, ale zwykle kosztem przepustowości, bo urządzenie musi jednocześnie odbierać i nadawać. Kiedy mają sens, a kiedy lepszy jest system rozproszony, opisaliśmy w poradniku o tym, jak wzmocnić sygnał Wi-Fi.
Co zjada łącze w tle
Zanim uznasz łącze za zbyt wolne, sprawdź, co z niego korzysta bez twojej wiedzy. Aktualizacje systemu na komputerze i konsoli potrafią pobierać kilkadziesiąt gigabajtów, a synchronizacja dysku w chmurze rusza dokładnie wtedy, gdy dodasz folder ze zdjęciami.
Osobną kategorią jest strumieniowanie w tle: telewizor z włączonym podglądem, kamera wysyłająca obraz do chmury i konsola pobierająca aktualizacje w trybie czuwania. Każde z tych urządzeń działa, gdy nikt go nie używa, dlatego pomiar prędkości wykonany w środku dnia często wypada gorzej niż wieczorem, a nie odwrotnie.
W panelu routera znajdziesz zwykle podgląd bieżącego ruchu z podziałem na urządzenia. To najszybszy sposób, żeby wskazać winowajcę, a jak się do niego dostać, opisaliśmy w tekście o tym, jak sprawdzić logi routera.
Kiedy sprawa leży po stronie operatora
Jeżeli pomiar po kablu regularnie odbiega od wartości z umowy, masz podstawę do reklamacji. Zbierz wyniki z kilku dni i różnych pór, zapisując datę i godzinę, bo pojedynczy zrzut ekranu niczego nie dowodzi.
Przy łączach opartych na miedzi na wynik wpływa też odległość od węzła i jakość instalacji w budynku, czego operator nie zmieni bez modernizacji. Wtedy realnym rozwiązaniem bywa zmiana technologii, o ile w twoim adresie jest dostępna, co sprawdzisz metodami opisanymi w tekście o tym, czy w twojej okolicy jest światłowód.
Najczęstsze pytania
Dlaczego mam wolniejszy internet, niż kupiłem?
Najczęściej dlatego, że mierzysz na Wi-Fi, gdzie traci się część przepustowości. Wykonaj test po kablu przy routerze i przy wyłączonych pobieraniach na innych urządzeniach. Dopiero ten wynik mówi o łączu.
Czy zmiana DNS przyspiesza internet?
Skraca czas zamiany nazwy strony na adres, więc witryny zaczynają się ładować szybciej. Nie zwiększa jednak transferu, więc przy pobieraniu plików i strumieniowaniu wideo nie zobaczysz różnicy.
Czy wzmacniacz Wi-Fi przyspieszy sieć?
Nie. Poprawia zasięg tam, gdzie sygnał był słaby, ale zwykle kosztem przepustowości, bo urządzenie jednocześnie odbiera i nadaje. Przy większych mieszkaniach lepiej sprawdza się system rozproszony.
Dlaczego internet zwalnia wieczorem?
Bo rośnie obciążenie sieci operatora w twojej okolicy oraz liczba aktywnych urządzeń w domu. Jeśli spadek jest regularny i duży, zbierz pomiary z kilku dni z godzinami i zgłoś je operatorowi jako podstawę reklamacji.
Czy warto kupić szybszy pakiet?
Tylko wtedy, gdy pomiar po kablu pokazuje pełną prędkość, a mimo to łącze jest wysycane przez domowników. Jeśli wąskim gardłem jest Wi-Fi albo stary router z portami stumegabitowymi, wyższy pakiet nic nie zmieni.
