Modem a router to dwa różne zadania, które od lat mieszkają w jednej obudowie i dlatego się mylą. Modem tłumaczy sygnał dostawcy internetu na język zrozumiały dla urządzeń, router dzieli to jedno łącze między wszystkie sprzęty w domu i pilnuje, żeby dane trafiały pod właściwy adres. Sprzęt od operatora zwykle robi obie rzeczy naraz, przez co większość osób nigdy nie musi się nad tym zastanawiać, dopóki czegoś nie zmienia.
W skrócie: modem to tłumacz sygnału, router to rozdzielacz i strażnik ruchu. Przy światłowodzie rolę modemu pełni ONT, przy sieci kablowej modem DOCSIS, przy starszym łączu telefonicznym modem DSL. Własny router dokładasz wtedy, gdy zależy ci na zasięgu, kontroli nad siecią albo funkcjach, których urządzenie operatora nie ma. Wymiana routera nie zwiększy prędkości wykupionego łącza.
Modem, czyli tłumacz między dwoma światami
Dane w twoim domu podróżują jako pakiety w standardzie Ethernet. Dane w sieci operatora biegną zupełnie inaczej: jako impulsy świetlne w szkle, modulacje na kablu koncentrycznym albo sygnał na parze miedzianych żył. Ktoś musi te dwa światy pogodzić i tym kimś jest modem.
Nazwa bierze się od modulacji i demodulacji, czyli dokładnie tej roboty. Modem nie ma pojęcia o twoich urządzeniach, nie zna ich adresów i nie decyduje, co gdzie trafia. Zna wyłącznie jedno połączenie: to prowadzące na zewnątrz. Dlatego czysty modem ma zwykle jedno gniazdo od strony operatora i jedno od strony domu.
Typ modemu wynika z technologii łącza, a nie z twojego wyboru. Przy światłowodzie dostajesz ONT, przy internecie kablowym modem DOCSIS, przy łączu na linii telefonicznej modem DSL. Każdy z nich mówi innym językiem i nie są zamienne.
Router, czyli ruch drogowy w twojej sieci
Router zaczyna pracę tam, gdzie modem kończy. Dostaje jeden adres publiczny od operatora i musi obsłużyć nim kilkanaście urządzeń: dwa laptopy, cztery telefony, telewizor, konsolę, drukarkę, kilka żarówek i odkurzacz. Rozdaje im adresy lokalne, prowadzi tablicę tłumaczeń i pilnuje, żeby odpowiedź na zapytanie z telefonu nie trafiła przypadkiem do telewizora.
Przy okazji pełni funkcję zapory. Ruch przychodzący z internetu, o który nikt w domu nie prosił, zostaje odrzucony na wejściu. Ten mechanizm to nie dodatek, tylko efekt uboczny sposobu, w jaki router zarządza adresami, i wynika wprost z konstrukcji adresowania opisanej w tekście o różnicach między IPv4 a IPv6.
Wi-Fi jest w tym wszystkim funkcją dodatkową. Router bez modułu bezprzewodowego nadal jest routerem, po prostu wymaga kabli. Punkt dostępowy bez routingu też istnieje i sam z siebie nie podzieli internetu.
| Zadanie | Modem | Router |
|---|---|---|
| Zamiana sygnału operatora na Ethernet | tak | nie |
| Przydzielanie adresów urządzeniom | nie | tak |
| Wi-Fi | nie | zwykle tak |
| Zapora i blokowanie ruchu z zewnątrz | nie | tak |
| Liczba obsługiwanych urządzeń | jedno | kilkanaście lub więcej |
ONT przy światłowodzie to modem, nie router
To najczęstsze nieporozumienie przy nowych instalacjach. Technik zostawia białe pudełko na ścianie, mówi „to jest światłowód” i wychodzi. To pudełko nazywa się ONT i jest modemem: zamienia światło na sygnał elektryczny, nic więcej. Nie ma Wi-Fi, nie rozdaje adresów, nie zabezpiecza sieci.
Dopiero drugie urządzenie, podłączone do ONT kablem, pełni rolę routera. Czasem operator daje je osobno, czasem instaluje wersję łączoną, w której ONT i router siedzą w jednej obudowie. Rozpoznasz to po liczbie gniazd: samo ONT ma jedno wyjście LAN, urządzenie łączone zwykle cztery.
Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, gdy chcesz podłączyć własny sprzęt. Do samego ONT wpinasz dowolny router i wszystko działa. W przypadku urządzenia łączonego musisz najpierw wyłączyć jego funkcje routera, o czym za chwilę.
Własny router zamiast operatorskiego: co trzeba przenieść
Sprzęt od operatora bywa najtańszym modelem, jaki dało się kupić w hurcie, i widać to po zasięgu oraz stabilności przy większej liczbie urządzeń. Wymiana ma sens, ale nie polega na samym przepięciu kabla, bo w starym urządzeniu siedzą ustawienia specyficzne dla twojego dostawcy.
Najczęściej chodzi o dwie rzeczy. Pierwsza to PPPoE, czyli logowanie do sieci operatora loginem i hasłem, które trzeba przepisać do nowego routera. Druga to VLAN, czyli numer wirtualnej sieci, na której operator podaje internet oddzielnie od telewizji. Pominięcie numeru VLAN daje efekt, w którym wszystko jest podpięte poprawnie, a internetu i tak nie ma, co bywa mylone z awarią łącza.
Jeśli po zmianie sprzętu połączenie nie wstaje, warto przejść po kolei przez diagnostykę opisaną w poradniku o tym, dlaczego router działa, ale nie ma internetu, zamiast dzwonić od razu na infolinię.
Telewizja i telefon od operatora komplikują sprawę. Usługi dodatkowe często wymagają konkretnego urządzenia albo konkretnej konfiguracji portów. Przy pakiecie z dekoderem najczęściej zostawia się sprzęt operatora w trybie mostu i dokłada własny router, zamiast wymieniać wszystko.
Tryb mostu, czyli jak pogodzić oba urządzenia
Kiedy zostawiasz urządzenie operatora i dokładasz własny router, powstaje problem podwójnego routingu. Dwa urządzenia po kolei rozdają adresy i tłumaczą ruch, przez co część usług przestaje działać poprawnie: gry sieciowe zgłaszają zamknięty typ połączenia, kamery i dyski sieciowe stają się nieosiągalne z zewnątrz, a przekierowania portów zwyczajnie nie działają.
Rozwiązaniem jest tryb mostu, po angielsku bridge. Urządzenie operatora przestaje wtedy być routerem i zachowuje się jak zwykły modem, przekazując połączenie dalej. Cała logika sieci przechodzi do twojego routera. Opcję znajdziesz w panelu urządzenia, choć część operatorów blokuje ją i włącza wyłącznie zdalnie na życzenie.
Nowy router nie przyspieszy wykupionego łącza
To najczęściej sprzedawane złudzenie w sklepach z elektroniką. Router nie wytwarza przepustowości, tylko dzieli tę, którą dostaje od operatora. Przy łączu na poziomie kilkuset megabitów wymiana routera na droższy model nie podniesie wyniku w teście prędkości ani o jeden megabit, jeśli stary sprzęt i tak obsługiwał tę wartość.
Nowy router zmienia natomiast coś innego i to bywa ważniejsze niż liczba w teście. Lepsza konstrukcja radiowa oznacza równiejszy zasięg w dalszych pokojach, a nowsze standardy sprawniej obsługują wiele urządzeń naraz. Poprawa jest odczuwalna nie w prędkości pobierania, tylko w tym, że wideorozmowa nie tnie, gdy ktoś w drugim pokoju ogląda film.
Jest jeden wyjątek. Jeśli masz łącze szybsze niż porty w starym routerze, sprzęt staje się wąskim gardłem. Router z portami stumegabitowymi ograniczy łącze gigabitowe do jednej dziesiątej możliwości, niezależnie od tego, ile płacisz operatorowi.
Na co patrzeć przy zakupie
Zacznij od portów, bo to najczęściej przeoczany parametr. Porty gigabitowe są dziś minimum, a przy łączu powyżej gigabita potrzebujesz portu 2,5 Gb/s, którego tanie modele nie mają. Sprawdź też, czy urządzenie ma port WAN opisany osobno, bo to on przyjmuje sygnał z modemu.
Dalej liczy się standard Wi-Fi i liczba pasm. Model dwupasmowy wystarczy w mieszkaniu, w domu z betonowymi stropami sensowniej myśleć o zestawie mesh niż o jednym mocnym routerze. Przy urządzeniach mobilnych przydaje się też obsługa awaryjnego internetu z telefonu, którą część routerów przyjmuje przez port USB.
Najczęstsze pytania
Czy potrzebuję modemu i routera osobno?
Nie musisz kupować dwóch urządzeń. Sprzęt od operatora zwykle łączy obie funkcje i to w zupełności wystarcza. Osobny router dokłada się wtedy, gdy zależy ci na lepszym zasięgu, większej kontroli nad siecią albo funkcjach, których urządzenie operatora nie oferuje.
Czy router zadziała bez modemu?
Zbuduje sieć lokalną, w której urządzenia zobaczą się nawzajem i będą mogły przesyłać pliki, ale nie da dostępu do internetu. Bez modemu nie ma czego tłumaczyć na sygnał operatora. Wyjątkiem są routery z modemem LTE w środku, które łączą się przez kartę SIM.
Czym jest ONT przy światłowodzie?
To zakończenie sieci optycznej, czyli modem światłowodowy. Zamienia impulsy świetlne na sygnał elektryczny i nic poza tym nie robi. Wi-Fi, adresy i zabezpieczenia zapewnia dopiero router podłączony do niego kablem.
Czy wymiana routera zwiększy prędkość internetu?
Nie, o ile stary sprzęt obsługiwał prędkość twojego łącza. Router dzieli przepustowość, a nie ją wytwarza. Zyskasz natomiast na zasięgu i stabilności przy wielu urządzeniach. Wyjątek to sytuacja, w której stary router ma porty wolniejsze niż wykupione łącze.
Co to jest tryb mostu i kiedy go włączyć?
Tryb mostu wyłącza funkcje routera w urządzeniu operatora i zostawia mu wyłącznie rolę modemu. Włącza się go wtedy, gdy dokładasz własny router, żeby uniknąć podwójnego przydzielania adresów, które psuje gry sieciowe, przekierowania portów i dostęp do kamer z zewnątrz.
