Cellebrite — co to jest? Narzędzie policji do wydobywania danych z telefonów

Cellebrite to izraelska firma tworząca narzędzia do cyfrowej kryminalistyki — specjalistyczne urządzenia i oprogramowanie, które pozwalają służbom prawnym wydobywać dane z zablokowanych smartfonów i tabletów. Policja w 150+ krajach, w tym polska KGP, używa systemu UFED do pozyskiwania dowodów z telefonów podejrzanych.

Co to jest Cellebrite i skąd pochodzi

Cellebrite to firma z siedzibą w Petah Tikva w Izraelu, założona w 1999 roku. Początkowo zajmowała się transferem danych między urządzeniami mobilnymi. Przełomem był 2007 rok, gdy firma przestawiła się na kryminalistykę mobilną dla organów ścigania. Dziś Cellebrite jest giełdową spółką (NASDAQ: CLBT) i liderem rynku narzędzi forensics dla służb prawnych.

Produkty Cellebrite trafiły do policji, agencji wywiadowczych i prokuratur w ponad 150 krajach. Prawie każdy duży wydział policji w krajach zachodnich ma dostęp do przynajmniej jednego urządzenia UFED.

UFED — jak działa wydobywanie danych z telefonu

Flagowy produkt Cellebrite to UFED (Universal Forensic Extraction Device). To sprzęt podobny do niewielkiego komputera z odpowiednim oprogramowaniem. Podłączasz do niego zablokowany telefon kablem lub przez port USB, a UFED próbuje obejść zabezpieczenia i skopiować dane.

UFED stosuje kilka metod ekstrakcji:

• Ekstrakcja logiczna — kopiuje dane dostępne przez standardowy API systemu (kontakty, SMS, aplikacje). Wymaga odblokowanego telefonu lub znanych danych logowania
• Ekstrakcja zaawansowana (ADB/iTunes) — przez protokoły deweloperskie Androida i iOS
• Ekstrakcja fizyczna — pełna kopia pamięci telefonu, łącznie z usuniętymi plikami. Wymaga obejścia lub złamania szyfrowania
• Chip-off — fizyczne usunięcie układu pamięci z płyty i odczyt jego zawartości specjalistycznym sprzętem. Ostateczna metoda, uszkadza urządzenie

Cellebrite UFED może obejść blokadę ekranu (PIN, wzór, hasło) stosując różne techniki, w tym eksploitację błędów w oprogramowaniu układowym telefonu. Nie działa zdalnie — wymaga fizycznego dostępu do urządzenia.

Co Cellebrite wydobywa z telefonu

Po udanej ekstrakcji Physical Analyzer (oprogramowanie Cellebrite) przetwarza i prezentuje dane z podziałem na kategorie:

• Wiadomości SMS, MMS i komunikatory (WhatsApp, Messenger, Telegram, Signal)
• Historia połączeń i kontakty
• Zdjęcia, filmy i nagrania audio — w tym usunięte
• Historia lokalizacji GPS i sieci Wi-Fi
• Historia przeglądarki, zakładki, pliki cookies
• Hasła zapisane w przeglądarce (jeśli nie są szyfrowane osobnym kluczem)
• Dane aplikacji (w tym historia czatów i mediów)
• Poczta e-mail

AI wbudowany w Physical Analyzer automatycznie kategoryzuje i flaguje potencjalnie istotne treści: twarze osób, numery rejestracyjne na zdjęciach, słowa kluczowe w wiadomościach.

Cellebrite w Polsce

Polska policja, CBA i Straż Graniczna używają narzędzi Cellebrite od co najmniej dekady. W listopadzie 2022 roku Komenda Główna Policji rozpisała przetarg na trzyletnią subskrypcję oprogramowania za ponad 6,5 mln PLN. W listopadzie 2025 roku zakupiono kolejną licencję. To narzędzie standardowe w polskim śledztwie cyfrowym.

Kontrowersje i etyczne wątpliwości

Cellebrite sprzedaje narzędzia organom ścigania — ale definicja „organu ścigania” bywa szeroka. Badania wykazały, że UFED był eksportowany do krajów z poważnymi naruszeniami praw człowieka: Chin, Białorusi, Rosji (sprzedaż zatrzymana po inwazji w 2022), Etiopii, Ugandy. W kilku udokumentowanych przypadkach narzędzia Cellebrite były używane do inwigilacji dziennikarzy i opozycjonistów.

W 2021 roku Moxie Marlinspike (twórca Signal) opublikował wpis, w którym opisał, jak Signal znalazł poważne podatności w oprogramowaniu Cellebrite — złośliwy plik na telefonie mógł przejąć komputer analityka podłączający urządzenie do UFED. Cellebrite wypuściło aktualizacje naprawcze, ale incydent wywołał debatę o bezpieczeństwie samych narzędzi forensics.

Jak chronić swoje dane przed Cellebrite

Silne hasło zamiast kodu PIN — szybki 6-cyfrowy PIN jest znacznie łatwiejszy do złamania (bruteforce) niż długie alfanumeryczne hasło. Na iPhonie możesz ustawić hasło w Ustawienia → Face ID i hasło → Zmień hasło → Niestandardowy kod alfanumeryczny.

USB Restricted Mode (iPhone) — po jednej godzinie bez odblokowania iPhone blokuje komunikację przez port Lightning/USB-C (port można ładować, ale nie przesyłać danych). Włączone domyślnie od iOS 11.4.1.

Emergency SOS (iPhone) — pięciokrotne kliknięcie bocznego przycisku aktywuje tryb SOS i wyłącza Face ID/Touch ID, wymagając kodu PIN. To utrudnia ekstrakcję biometryczną.

Szyfrowanie end-to-end — Signal szyfruje wiadomości kluczami przechowywanymi lokalnie. Nawet jeśli Cellebrite wydobędzie dane z telefonu, wiadomości Signala pozostają zaszyfrowane (klucze kryptograficzne nie są dostępne przez standardową ekstrakcję).

Źródła

• Android.com.pl: Cellebrite — co potrafi narzędzie izraelskich służb i czy można się bronić?
• Security Magazine: Cellebrite i smartfony — złudne poczucie bezpieczeństwa
• Sekurak.pl: Signal zhackował narzędzie Cellebrite