Możesz programować od lat albo nigdy nie napisać linii kodu — i tak codziennie korzystasz z API kilkanaście razy. Logowanie przez Google, płatność kartą, mapa w aplikacji dostawcy, przelew bankowy. API to „kontrakt” między systemami: pytam cię w ten sposób, odpowiadasz w tamten.
Jak działa API — konkretny przykład
Zamawiasz pizza przez aplikację. Klikasz „zapłać BLIKIEM”. Co się dzieje w tle?
- Aplikacja wysyła request do API banku: „chcę zapłacić 45 zł z konta X do sklepu Y”.
- API banku sprawdza autoryzację, saldo, limity.
- Zwraca response: „transakcja zatwierdzona, ID: abc123”.
- Aplikacja wysyła request do API restauracji: „zamówienie opłacone, możesz zacząć przygotowywanie”.
Całe to działa w tle w ułamku sekundy. Ty widzisz tylko „Zamówienie przyjęte”. Każdy z tych kroków to oddzielne wywołanie API.
REST API — najczęstszy typ
Większość współczesnych API to REST API (Representational State Transfer). Działa przez HTTP — ten sam protokół co strony internetowe. Cztery podstawowe operacje:
| Metoda HTTP | Co robi | Przykład |
|---|---|---|
| GET | Pobiera dane | GET /users/123 → dane użytkownika 123 |
| POST | Tworzy nowy zasob | POST /orders → nowe zamówienie |
| PUT / PATCH | Aktualizuje istniejący zasób | PATCH /orders/456 → zmień status |
| DELETE | Usuwa zasob | DELETE /users/123 → usuń konto |
Dane wędrują w formacie JSON (JavaScript Object Notation) — lekki tekstowy format który rozumie każdy język programowania. Przykładowa odpowiedź API pogodowego:
{
„miasto”: „Warszawa”,
„temperatura”: 18,
„jednostka”: „Celsius”,
„opis”: „zachmurzenie umiarkowane”,
„wilgotnosc_procent”: 65
}
Klucz API — co to i po co
Większość API wymaga uwierzytelnienia. Najczęściej przez klucz API (API key) — długi unikalny ciąg znaków generowany przez dostawcę usługi. Przykładowo: chcesz użyć API OpenAI (ChatGPT) w swojej aplikacji — rejestrujesz się na platform.openai.com, generujesz klucz i do każdego zapytania dołączasz go w nagłówku HTTP.
Klucz API identyfikuje kto pyta i pozwala dostawcy:
- Liczyć zużycie i naliczać opłaty
- Limitować liczbę zapytań (rate limiting)
- Blokować dostęp jeśli regulamin jest naruszany
.env), nie w kodzie.
API publiczne i prywatne
| Typ | Opis | Przykłady |
|---|---|---|
| Publiczne (Open API) | Dostępne dla każdego dewelopera, dokumentacja publiczna | OpenWeather, NASA API, Pokemon API, NBP API |
| Partnerskie | Dostępne po rejestracji i akceptacji | API bankowe, Google Maps (z kluczem), Allegro API |
| Prywatne (Internal API) | Tylko wewnątrz organizacji, front-end ↔ back-end | Wewnętrzne API e-commerce, API komunikacji między mikrosłużbami |
REST vs GraphQL vs SOAP
REST — standard de facto, prosty, działa przez HTTP. 90% nowych API to REST.
GraphQL — wynalazek Facebooka (Meta) z 2015 r. Klient sam określa jakich danych potrzebuje (nie dostaje całego obiektu, tylko wybrane pola). Szybszy i elastyczniejszy dla aplikacji mobilnych. Używa m.in. GitHub, Shopify, Twitter.
SOAP — starszy standard oparty na XML. Ciężki, ale bardzo ustrukturyzowany. Nadal używany w bankowosści, ubezpieczeniach i dużych enterprise’ach gdzie formalizm jest wymaganiem.
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest API w prostych słowach?
API to „okienko” przez które jedna aplikacja rozmawia z drugą. Jak kelner w restauracji — bierzesz zamówienie od klienta (frontendu), przekazujesz je do kuchni (backendu), przynoszysz odpowiedź. Klient nie wchodzi do kuchni — komunikuje się przez kelnera (API).
Konkretnie: gdy sprawdzasz kurs euro w apce bankowej, app pyta API NBP lub banku, które zwraca aktualny kurs. Ty widzisz liczbę, cała rozmowa dzieje się w tle.
Czym się różni API od strony internetowej?
Strona internetowa zwraca HTML który przeglądarka renderuje jako stronę do czytania przez człowieka. API zwraca dane (zazwyczaj JSON lub XML) przeznaczone do odczytu przez inny program. Strona = dla ludzi. API = dla aplikacji.
Ile kosztuje używanie API?
Zależy od dostawcy. Wiele API ma darmowy tier (np. OpenWeather: 1000 zapytań/dzień za darmo). API OpenAI (ChatGPT) kosztuje od $0.10 do kilku dolarów za 1 milion tokenów. Google Maps API ma darmowy limit 28 500 ładowań map/mc. Api Allegro, banki, płatności — ceny na stronach dostawców.
Co to jest endpoint API?
Endpoint to konkretny adres URL reprezentujący dany zasob lub operację w API. Na przykład: https://api.nbp.pl/api/exchangerates/rates/a/eur/ to endpoint zwracający kurs EUR. Każde API ma wiele endpointów — jeden dla użytkowników, jeden dla zamówień, jeden dla produktów itd.
Co to jest REST API?
REST (Representational State Transfer) to styl projektowania API oparty na HTTP. REST API używa standardowych metod HTTP (GET pobiera, POST tworzy, PUT/PATCH aktualizuje, DELETE usuwa) i zwraca dane w JSON. To dziś najszerzej stosowany standard API w aplikacjach webowych i mobilnych. Alternatywy: GraphQL (elastyczniejszy), SOAP (starszy, XML, enterprise).
Jak API ma się do SEO?
W SEO API jest używane na kilka sposobów: Google Search Console API (pobieranie danych o ruchu i pozycjach), Google Indexing API (szybkie indeksowanie treści), API narzędzi SEO (Ahrefs, SEMrush, Moz mają API do automatyzacji raportowania), API do generowania treści (np. API OpenAI do tworzenia meta opisuów na skalę). Znajomość API przydaje się w technical SEO i SEO automation.
